९० च्या दशकातील प्रेमपत्रे आणि मी

 

९० च्या दशकातील प्रेमपत्रे: 'लव्ह लेटर'चा तो थरार, रक्ताने लिहिलेली शायरी आणि आमचा निरोप्यांचा जमाना

आजच्या 'व्हॉट्सॲप' आणि 'इंस्टाग्राम'च्या जमान्यात एका सेकंदात 'आय लव्ह यू'चा मेसेज जातो आणि काही मिनिटांत ब्लॉकही होतो. पण ९० च्या दशकातील प्रेमाची गोष्टच वेगळी होती. त्या काळी प्रेम व्यक्त करण्यासाठी स्मार्टफोन नव्हते, तर होती कागदावर उतरवलेली 'प्रेमपत्रे'. आणि ही प्रेमपत्रे योग्य जागी पोहोचवण्यासाठी लागणारा धाडसी 'निरोप्या'. आजच्या या लेखात आपण त्याच सोनेरी आठवणींचा प्रवास करणार आहोत, जिथे रक्ताने लिहिलेली पत्रे होती आणि निरोप पोहोचवण्याचे बक्षीस म्हणून मिळणारा तो ' खर्रा' किंवा चॉकलेट होते!

प्रेमपत्रांचा तो काळ आणि आमची महत्त्वाची जबाबदारी

९० च्या दशकात एखाद्या मुलीला पत्र देणे म्हणजे सीमेवर जाऊन युद्ध लढण्यासारखे धाडसाचे काम होते. स्वतः नायक (प्रेमी) हे धाडस करायला घाबरायचा, मग तिथे आमची एन्ट्री व्हायची. निरोप पोहोचवण्याची ही जबाबदारी मी मोठ्या आनंदाने स्वीकारायचो कारण कुतुहन हि पत्राची भानगड नेमकी काय आहे हे समजून घ्यायला हवे हि तळमळ?आणखी काय.

या कामाच्या बदल्यात मिळणारे मानधन म्हणजे कधी 'खर्रा' तर कधी 'दुध मलाई  चॉकलेट' असायचे. पण या जबाबदारीत जोखीमही मोठी होती. जर मुलीने पत्र स्वीकारले तर ठीक, पण जर तिने ते नाकारले तर माझ्या गालावर चपराक किंवा शिव्या  किंवा घरी सांगितले, तर मित्राला मिळणारा तो पालकांचा मार आणि शिव्यांची लाखोली हे सर्व पाहायला मिळायचे.

चोरून वाचलेली पत्रे आणि त्यातील मजेदार शायरी

दुसऱ्याचे प्रेमपत्र पोहोचवण्यापूर्वी ते 'चोरून वाचण्यात' जी मजा होती, ती कशातच नव्हती. त्याकाळी पत्रांची सुरुवातच इतकी फिल्मी असायची की वाचताना हसू आवरायचे नाही. 90s चा काळ असा होता की, प्रत्येक प्रियकराला स्वतःमध्ये एक कवी दडलेला आहे असे वाटायचे.

पत्रात काय असायचे?

• फिल्मी शायरी: "फूल है गुलाब का, चमेली का मत समझना..." किंवा "चाँदनी चाँद से होती है, सितारों से नहीं..." अशा कवितांनी पत्र भरलेले असायचे.

• रक्ताने लिहिलेली पत्रे: काही अतिउत्साही प्रेमी तर चक्क रक्ताने पत्र लिहायचे, जणू काही ते त्यांचे बलिदानच आहे!

• अजय देवगणचा प्रभाव: 'दिलवाले' चित्रपटातील अजय देवगणचा तो 'क्रेझी' अंदाज अनेकांच्या पत्रात उतरायचा. " जो तुम्हे चाहे उसिको सताना अच्छी बात नही " किंवा मौका मिलेगा टो हम बात देंगे तुम्हे कितना प्यार करते ही सनम “असे संवाद त्या काळी खूप गाजले.

निस्सीम प्रेमाची कबुली

• "बहुत प्यार करते हैं तुमको सनम" (साजन, १९९१): पत्रात स्वतःची निष्ठा आणि खरेपणा सिद्ध करण्यासाठी प्रेमी "कसम चाहे ले लो, खुदा की कसम" या ओळी आवर्जून लिहायचे.

• "तुम्हे अपना बनाने की कसम" (सडक, १९९१): ही ओळ म्हणजे पत्रातून दिलेले एक वचन असायचे, ज्यातून नात्याची गंभीर कटिबद्धता दिसून यायची.

 पहिल्या प्रेमाची जादू

• "पहला नशा" (जो जीता वही सिकंदर, १९९२): पहिल्या प्रेमाची गोड धुंदी आणि हवेत तरंगण्याचा तो सुंदर अनुभव व्यक्त करण्यासाठी कॉलेज तरुण या गाण्याचा वापर करायचे.

• "धीरे धीरे से मेरी जिंदगी में आना" (आशिकी, १९९०): आपल्या क्रशला (Crush) प्रपोज करण्यासाठी किंवा पत्राची सुरुवात करण्यासाठी हे गाणे सर्वात लोकप्रिय होते.

 पत्र लिहिण्याचा खास अंदाज

• "प्यार के कागज पे" (जिगर, १९९२): कोऱ्या कागदावर पत्र लिहायला सुरुवात करतानाच अनेक जण या गाण्याच्या ओळी पत्राच्या अगदी वरच्या बाजूला हेडलाईनसारख्या लिहायचे.

• "तुझे देखा तो ये जाना सनम" (दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे, १९९५): "अब यहाँ से कहाँ जायें हम" ही ओळ लिहून प्रेमी हेच सांगायचे की, "तूच माझे अंतिम ठिकाण आहेस."

• 
  

प्रपोज करण्याच्या अजब पद्धती आणि गाण्यांची जादू

त्या काळी फक्त पत्र देऊन भागत नसे. मुलीला पटवण्यासाठी काही तरी वेगळे करावे लागायचे. कुणी आपल्या गळ्यात तिच्या नावाचे 'लॉकेट' घालायचे, तर कुणी तिला तिच्या नावाचे चांदीचे लॉकेट भेट द्यायचे. Bollywood च्या प्रभावामुळे त्या काळी फिल्मी स्टाईलने प्रपोज करण्याचा मोठा ट्रेंड होता.

पत्रासोबतच त्या काळातील गाणी ही प्रेमाचा खरा आधार होती. 'आशिकी', 'साजन' किंवा 'दिलवाले' या चित्रपटांतील गाणी रेडिओवर लागली की प्रियकराची पेनं कागदावर आपोआप चालू लागायची. "मेरा दिल भी कितना पागल है" म्हणत लिहिलेले ते शब्द आज वाचले की वाटते, काय ते दिवस होते!

प्रेमाची ती प्रेरणा आणि माझे 'एकतर्फी' नशीब

दुसऱ्यांची पत्रे पोहोचवता पोहोचवता आणि ती चोरून वाचताना मलाही कधीतरी प्रेरणा मिळाली. मलाही वाटले की आपणही कोणाला तरी पत्र लिहावे, कोणाचे तरी नाव असलेले लॉकेट गळ्यात घालावे. पण नशिबाचा खेळ बघा, खूप घाबरत प्रयत्न करून सुद्धा .. इतक्या जणांचे प्रेम जमवून देणाऱ्या मला मात्र आयुष्यभर 'प्रेयसी' मिळाली नाही. असो इसमे भी मजा आया ……

दुसऱ्यांच्या प्रेमकथांचे 'पोस्टमॅन' म्हणून काम करण्यातच माझे बालपण आणि तारुण्य गेले. पण त्यात एक वेगळीच मजा होती. त्या काळातील ते निखळ प्रेम, तो संयम आणि पत्राच्या उत्तरासाठी केलेली अनेक दिवसांची प्रतीक्षा हे सर्व आजच्या पिढीला समजावून सांगणे कठीण आहे.

९० च्या दशकातील प्रेमातून मला  मिळालेले  काही धडे 

जरी आज काळ बदलला असला, तरी त्या काळातील प्रेमाच्या काही गोष्टी आजच्या नात्यांतही महत्त्वाच्या ठरू शकतात:

1. संयम ठेवा (Patience): पत्राच्या उत्तरासाठी १०-१० दिवस वाट पाहण्यात जो संयम होता, तो आजच्या झटपट मेसेजिंगमध्ये नाही. नात्यात संयम असणे खूप गरजेचे आहे.

2. शब्दांचे महत्त्व: हाताने लिहिलेल्या शब्दांमध्ये जी भावना असते, ती इमोजीमध्ये कधीच नसते. आपल्या माणसांसाठी कधीतरी पत्र लिहून पहा.

3. गोपनीयता: निरोप पोहोचवताना आम्ही जी गुप्तता पाळायचो, तशीच पारदर्शकता नात्यातही असावी.

4. निरागसता: त्या काळातील प्रेमात एक निरागसता होती. आजच्या तांत्रिक युगात ती जपण्याचा प्रयत्न करा.

आठवणींचा तो जुना कप्पा

९० च्या दशकातील ती प्रेमपत्रे, तो 'खर्रा', ती अजय देवगण स्टाईलची गाणी आणि निरोप पोहोचवण्यासाठी केलेली ती धडपड... हे सर्व आजच्या काळातील एका सुवर्ण आठवणींचा भाग आहे. जरी मला प्रेयसी मिळाली नाही, तरी इतरांच्या प्रेमकथांचा एक महत्त्वाचा भाग झाल्याचे समाधान आजही मनात आहे. 90 s आणि  milennium generation च्या त्या काळात जे काही घडले, ते आयुष्यभराची शिदोरी आहे.

तुमची अशी एखादी आठवण आहे का?

असे बरेच किस्से आहेत परंतु अजून शब्दात उतरवता येत नाहीत… कधी परत मनात अल की नक्की भेटू …तुम्ही कधी कोणाला प्रेमपत्र दिले आहे का? किंवा माझ्यासारखे निरोप पोहोचवण्याचे काम केले आहे का? तुमच्या त्या मजेशीर आठवणी आणि शायरी आम्हाला कमेंट बॉक्समध्ये नक्की कळवा. हा लेख तुमच्या त्या 'फिल्मी' मित्रांसोबत शेअर करा आणि त्यांनाही त्या सोनेरी दिवसांची आठवण करून द्या!